Bevoegdheden VAPH

1. Situering van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)

Met de staatshervorming werd het welzijnsbeleid een regionale materie. Het welzijnsbeleid van de Vlaamse Gemeenschap is verspreid over verschillende sectoren: maatschappelijk opbouwwerk, armoedebestrijding, gezinshulp, bejaardenzorg, jeugdhulp, gehandicaptenbeleid, enzovoort. De verschillende sectoren in het welzijnslandschap richten zich elk naar een specifieke doelgroep: zoals naar migranten, bejaarden, het gezin, de persoon met een handicap.

Om het welzijnsbeleid vorm te geven, zijn er enerzijds de overheidsdiensten en anderzijds de ‘zorgverleners'. De overheidsdiensten hebben een overkoepelende taak bij het afstemmen van de vraag en het aanbod, bij het in kaart brengen van de nood van de doelgroep en bij de regelgeving van de diensten. 

Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) is een intern verzelfstandigd agentschap (IVA) met rechtspersoonlijkheid dat is opgericht via een decreet op datum van 7 mei 2004. Door te luisteren naar de ervaringen van de doelgroep en het werkveld zelf, en door nieuwe wetenschappelijke inzichten op de voet te volgen, adviseert het VAPH de minister in zijn beleid. Als overheidsdienst is het  VAPH geen 'zorgverlener'. Wel erkent en subsidieert het VAPH een aantal zorgaanbieders m.n.  de gespecialiseerde, door het VAPH vergunde zorgaanbieders. 

Het VAPH nam de taken over van het Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap (VFSIPH). Dit fonds werd opgericht via decreet op datum van 27 juni 1990. Dit fonds nam indertijd zelf zowel de bevoegdheden over van het Rijksfonds voor Sociale Reclassering van de Mindervaliden (RSRMV) als van het Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Hulp aan Gehandicapten. Dit fonds werd ook kortweg Fonds 81 genoemd, naar het nummer van het oprichtingsbesluit (koninklijk besluit nr. 81 van 10 november 1967). De benaming heeft niets te maken met het jaartal 1981. Het Fonds 81 stond in voor de opvang, behandeling en begeleiding via residentiële, semi-residentiële en ambulante voorzieningen. Over de toegang tot de voorzieningen besliste de gouverneur van elke provincie. 

In de huidige stand van de regelgeving is het zo dat de regelgever een persoon die erkend was bij het Fonds 81 of het Rijksfonds of het VFSIPH in principe beschouwt als een persoon die erkend is bij het VAPH. Dit betekent echter niet dat de “erkenning als persoon met een handicap” niet opnieuw beoordeeld kan worden. In principe kan een herziening evenwel alleen maar als er zich een wijziging in de toestand van de betrokken persoon heeft voorgedaan. Wat precies wordt bedoeld met een wijziging in de toestand wordt nergens nader omschreven en kan dan ook ruim geïnterpreteerd worden.

2. Doelstelling van het VAPH  - Missie en visie

Het VAPH staat voor "autonomie en levenskwaliteit van personen met een handicap". Het VAPH wil "een klantgerichte en efficiënte partner zijn van de personen met een handicap en de organisaties die zorgen voor kwaliteitsvolle ondersteuning". 

Concreet biedt het VAPH mensen met een handicap de mogelijkheid op ondersteuning om hun leven zelf optimaal te organiseren. 


Het uitgangspunt van het VAPH is dat zorg en ondersteuning voor personen met een handicap een gedeelde verantwoordelijkheid is. Die gedeelde verantwoordelijkheid wordt weergegeven door vijf concentrische cirkels. 

In het model staat de persoon met een handicap centraal. Hij wordt omringd door verschillende mogelijke ondersteuningsbronnen die elkaar aanvullen. 

Ze kunnen door elkaar en onafhankelijk van elkaar ingezet worden: het gezin, vrienden, buren en kennissen, reguliere diensten en organisaties voor personen met een handicap. De ondersteuning van het VAPH bevindt zich in de vijfde cirkel. 


Het VAPH voert hierbij een inclusief beleid voor personen met een handicap. De mening van het VAPH is immers dat de mate van (on)aangepastheid van de omgeving en maatschappij maakt dat iemand minder of meer hinder ondervindt van zijn functiebeperkingen. Het VAPH vindt dat personen met een handicap op een evenwaardige manier moeten kunnen deelnemen aan alle aspecten van het maatschappelijk leven. Daarom dringt het VAPH er in haar beleid steeds op aan bij andere overheidsdiensten om ook rekening te houden met personen met een handicap bij het nemen van beleidsmaatregelen.

Zo voorzien de openbare vervoersmaatschappijen voor trein, tram, bus en metro reeds enkele vervoersfaciliteiten voor hun reizigers met een handicap, waaronder ook de gratis netabonnementen voor mensen met een handicap.

 

3. Waarvoor kan u bij het VAPH terecht ?

Het VAPH verleent financiële steun op meerdere domeinen:

  • Hulpmiddelen en aanpassingen 

Personen met een handicap kunnen een tussenkomst genieten voor diverse vormen van hulpmiddelen en aanpassingen (aanpassing auto, brailleleesregel, aanpassingen aan de woning,…) in hun privé-situatie op voorwaarde dat hierdoor hun sociale integratie wordt bevorderd. Dit is wat het VAPH de individuele materiële bijstand (IMB) noemt. De wettelijke basis hiervoor is het Besluit van de Vlaamse Regering van 13 juli 2001.

  • Persoonsvolgend budget (PVB) 

Vanaf 1 april 2016 kan een meerderjarige persoon met een handicap die nood heeft aan intensieve of frequente gespecialiseerde ondersteuning, een aanvraag indienen voor een persoonsvolgend budget (PVB ) bij het VAPH.   Het persoonsvolgend budget is de tweede trap van persoonsvolgende financiering (PVF). PVF gaat uit van vraaggestuurde ondersteuning. Het persoonsvolgend budget is dus een gepersonaliseerd bedrag per jaar; een bedrag dat dient om zorg en ondersteuning in te kopen in het eigen netwerk en bij toegankelijke zorgcentra, professionele zorgverleners en gespecialiseerde, door het VAPH vergunde zorgaanbieders. De budgetcategorieën variëren van 10 000 tot meer dan 50 000 euro. In welke categorie iemand terechtkomt, is afhankelijk van zijn noden en vragen. De eerste persoonsvolgende budgetten worden toegekend vanaf 1 september 2016.

Een persoonsvolgend budget is beschikbaar op drie manieren : 

- cash: de persoon krijgt geld waarmee hij zelf de nodige ondersteuning organiseert of inkoopt én betaalt. Hij beheert het budget en legt zelf verantwoording af bij het VAPH. 

- voucher: de persoon koopt zijn ondersteuning in bij een zorgaanbieder die door het VAPH vergund is. Het VAPH betaalt de ondersteuning rechtstreeks aan de vergunde zorgaanbieder. De zorgaanbieder legt verantwoording af aan het VAPH. 

- combinatie van cash en voucher: de persoon krijgt en besteedt een deel van zijn persoonsvolgend budget cash, de rest spendeert hij met vouchers. 

De wettelijke basis hiervoor is het Besluit van de Vlaamse Regering van 27 november 2015. 

Belangrijk !  Pas vanaf  2017 zal het nieuwe systeem voor persoonsvolgende budgetten binnen de hele meerderjarigensector ingevoerd worden. Pas vanaf dan worden alle meerderjarige personen die op dit moment reeds gebruik maken van zorg en assistentie van het VAPH, omgeschakeld naar het nieuwe systeem. Hoe dat precies verloopt, ligt nog niet vast. Sowieso wordt de continuïteit van de zorg die die personen krijgen, gegarandeerd.  Ondertussen kunnen deze personen verder gebruik maken van de voorziene zorg en assistentie. De voorzieningen voor meerderjarigen zijn Flexibel Aanbod Meerderjarigen (FAM) Zij vertrekken vanuit de vraag van de persoon en niet vanuit hun aanbod. Zo bereiden ze zich voor op de komst van PVF.

Belangrijk !  Het PVF-systeem bestaat uit twee trappen. Trap 1 is het Basisondersteuningsbudget (BOB), trap 2 is het persoonsvolgend budget voor niet rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning (PVB). Over het BOB kan je hieronder (Het Vlaams zorgfonds - De zorgkas) meer informatie vinden. 

  • Verplaatsings- en verblijfskosten 

Tenslotte kan men bij het VAPH onder bepaalde voorwaarden ook terecht voor een tegemoetkoming in de verplaatsings- en verblijfskosten in kader van het gewoon onderwijs.


Voor al deze vormen van ondersteuning moet men steeds een aanvraag indienen en een aanvraagprocedure doorlopen. Meer hierover kan u vinden in de infowijzer - procedurele module Aanvraagformulieren en Aanvraagprocedures 

Voor twee vormen van (beperkte) handicapspecifieke ondersteuning heeft men geen goedkeuring van het VAPH nodig. Men moet dus geen aanvraagprocedure doorlopen. Deze ondersteuning is met andere woorden

'rechtstreeks toegankelijk' :

  • Rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH) 

RTH is beperkte, handicapspecifieke ondersteuning voor wie af en toe hulp nodig heeft.  RTH bestaat in drie vormen: begeleiding, dagopvang en verblijf. Men kan kiezen voor een van deze vormen of voor een combinatie. Sinds 1 januari 2016 kunnen gebruikers van Rechtstreeks Toegankelijke Hulp (RTH) zelf hun pakket samenstellen met de verschillende RTH-vormen.  Het VAPH erkent en subsidieert de diensten die RTH aanbieden.

Voor RTH hoeft men geen aanvraag in te dienen bij het VAPH (of bij de Intersectorale Toegangspoort van Jongerenwelzijn) .

Meer informatie vind je via volgende link: http://www.vaph.be/vlafo/view/nl/10165432-Rechtstreeks+toegankelijke+hulp.html 
  • Dienst ondersteuningsplan (DOP)

Een DOP biedt zelf geen ondersteuning, maar kan de persoon met een (vermoeden van) handicap gedurende maximaal 12 maanden begeleiden bij o.m. het versterken van het sociaal netwerk, het in kaart brengen van de vragen, wensen en bezorgdheden, het zoeken van een gepaste ondersteuning en het opstellen van een realistisch ondersteuningsplan.  Deze dienst bekijkt samen met de persoon met een (vermoeden van) handicap en de personen die belangrijk zijn voor deze persoon de mogelijkheden, zowel binnen als buiten het VAPH-aanbod.

Voor deze begeleiding/gesprekken hoeft men geen aanvraag in te dienen bij het VAPH.  Deze gesprekken zijn ook gratis. 

Meer informatie vind je via volgende link: http://www.vaph.be/vlafo/view/nl/10843352-Ondersteuning+plannen+samen+met+een+Dienst+Ondersteuningsplan+%28DOP%29.html  en  http://www.vaph.be/vlafo/view/nl/8025008-Diensten+ondersteuningsplan.html


Hiernaast erkent en subsidieert het VAPH ook nog verscheidene organisaties die aangepaste vrijetijdsactiviteiten organiseren voor personen met een handicap. Hoewel Vlaanderen over een heel scala aan vrijetijdsorganisaties beschikt, is het niet voor iedereen evident om aan deze activiteiten deel te nemen. De vrijetijdszorgorganisaties moeten zinvolle vrijetijdsbesteding garanderen voor personen met een handicap. De meeste van hen ontwikkelen en organiseren aangepaste activiteiten, anderen kiezen ervoor om personen met een handicap te stimuleren en te begeleiden bij activiteiten in een vrijetijdsorganisatie die zich niet specifiek richt op personen met een handicap. Bij hen ligt de nadruk meer op individuele vrijetijdsbemiddeling. Gebruikers betalen voor bepaalde aspecten van hun dienstverlening wel een persoonlijk aandeel.

Ook voor deze dienstverlening van vrijetijdszorgorganisaties hoeft men  geen aanvraagprocedure bij het VAPH te doorlopen.


4. Waarvoor kan u niet bij het VAPH terecht ? Een aantal andere organisaties binnen welzijn, volkgezondheid en gezin die zich o.m. richten tot personen met een handicap. 

Personen met een handicap moeten voor bepaalde aspecten, wanneer ze dit wensen, beroep doen op andere organisaties dan het VAPH. Hieronder krijgt u een overzicht van enkele belangrijke organisaties en hun verantwoordelijkheden.

  • De Intersectorale toegangspoort

Op 1 maart 2014 startte de implementatie van het nieuwe decreet Integrale Jeugdhulp. Een belangrijke wijziging was de werking van één intersectorale toegangspoort voor alle hulp die niet rechtstreeks toegankelijk is. Dit betekent in de praktijk dat sinds 1 maart 2014 alle aanvragen voor om het even welke vorm van ondersteuning voor minderjarigen  door  de Intersectorale toegangspoort (ITP)  behandeld worden. 

Het indicatiestellingsteam van de intersectorale toegangspoort beslist op basis van een uitgebreid verslag (A-document) of de minderjarige erkend wordt als persoon met een handicap.

Dossiers van minderjarigen met een handicap, waarin de nood aan hulpmiddelen, een doventolk, een persoonlijke-assistentiebudget of tegemoetkoming in de reis-en verblijfskosten in het kader van gewoon onderwijs wordt erkend, worden voor verdere afhandeling overgemaakt aan het VAPH. Het VAPH biedt voor deze minderjarigen ook verder opvang en begeleiding in een Multifunctioneel Centrum (MFC) of door een  thuisbegeleidingsdienst.  

Meer informatie vind je via volgende link : http://www4wvg.vlaanderen.be/wvg/ijh/vlaanderen

Meer informatie hierover kan je ook vinden op onze website : procedure minderjarigen.

  • Ziekenfonds

Bij deze instantie kan men terecht voor terugbetaling van kosten voor medicijnen, hospitalisatie en raadpleging bij specialisten, kinesisten,…  Ook voor bepaalde hulpmiddelen zoals gehoorapparaten, prothesen en rolstoelen kan men zich tot hen richten.  Het ziekenfonds zorgt ook voor een vervangingsinkomen wanneer iemand arbeidsongeschikt wordt.

  • Het Vlaams Zorgfonds - De zorgkas - BOB

Belangrijk !  Het PVF-systeem bestaat uit twee trappen. Trap 1 is het Basisondersteuningsbudget (BOB), trap 2 is het persoonsvolgend budget (PVB). Over het persoonsvolgend budget kan je in punt 3 meer informatie vinden. 

Niet het VAPH, maar de  zorgkassen zullen instaan voor het uitbetalen van het BOB.  Het BOB is bedoeld voor personen met een erkende handicap en een beperkte ondersteuningsnood. Het is een maandelijks bedrag van 300 euro. Het bedrag is vrij besteedbaar, er moeten dus geen bewijzen of bonnetjes ingediend worden. Het kan gecombineerd worden met RTH en hulpmiddelen. 

Het BOB kan men niet zelf aanvragen, men hoeft hiervoor ook zelf geen contact op te nemen. Behoort men tot een van de groepen voor een BOB, dan zal de zorgkas deze zomer contact opnemen zodra betrokkene in aanmerking komt voor een budget. De zorgkas betaalt het basisondersteuningsbudget uit (vanaf september 2016 voor de eerste groep). De zorgkas brengt betrokkene met een brief op de hoogte en vraagt indien nodig bijkomende gegevens op. 

Behoort men niet tot een van deze groepen, dan kan er nog  geen basisondersteuningsbudget gevraagd of gekregen worden. Na 2018 beslist de Vlaamse Regering of het basisondersteuningsbudget nog wordt uitgebreid naar andere groepen.

Meer informatie over het Basisondersteuningsbuget kan men vinden op de website van de Vlaamse Sociale Bescherming via volgende link: www.vlaamsesocialebescherming.be

  • Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid (Directie-generaal Personen met een handicap)

Bij deze dienst kan u o.a. terecht voor een inkomensvervangende tegemoetkoming en een integratietegemoetkoming, een tegemoetkoming hulp aan bejaarden, verhoogde kinderbijslag en een parkeerkaart. Niettegenstaande een persoon met een handicap niet in aanmerking komt voor een tegemoetkoming voor personen met een handicap (bv. omdat zijn inkomen te hoog is) kan hij - via een eenvoudigere erkenningsprocedure - zijn ongeschiktheid laten vaststellen teneinde bepaalde fiscale en sociale voordelen te bekomen. De formulieren die nodig zijn voor het bekomen van bepaalde voordelen kunnen bekomen worden bij de gemeenteadministraties.  

Meer informatie hierover vind je via volgende link : handicap.fgov.be

  • Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB)

Sinds 1 oktober 2008 berust de bevoegdheid over ondersteuning bij werk en beroepsopleiding voor personen met een handicap in Vlaanderen volledig bij de VDAB. Sindsdien moeten vragen voor tewerkstellingsmaatregelen dus gericht worden aan de provinciale VDAB-dienst arbeidshandicapspecialisatie. De persoon die een aanvraag indient, richt zich best naar de werkwinkel in de buurt of de VDAB-servicelijn. Wie aan het werk is, kan rechtstreeks de provinciale dienst arbeidshandicap van de VDAB contacteren.

Meer informatie hierover vind je via de website : www.vdab.be

  • Ministerie van Onderwijs

Voor specifieke begeleiding of hulpmiddelen in het kader van onderwijs kan de persoon terecht bij de specifieke diensten van het departement Onderwijs. Het VAPH kan onder bepaalde voorwaarden wel een tussenkomst verlenen voor verplaatsingskosten van en naar het gewoon lager, secundair of hoger onderwijs. 

Meer informatie hierover vind je via de website :www.ond.vlaanderen.be

                                                                                                                                                                                                                                                                              

Heb je vragen of opmerkingen over dit onderwerp?
Mail naar toeleiding@vaph.be
Comments